Ten artykul jest przetlumaczony z jezyka angielskiego.  Aby przeczytac oryginal odwiedz:

http://www.asbah.org/baystart2.html

Serdecznie dziekuje Associaciation for Spina Bifida and Hydrocephalus za pozwolenie przedruku ponizszego artykulu.

Wodoglowie

Ponizszy artykul jest jednym z serii trzech artykulow na temat wodoglowia i jego leczenia.  Te artykuly byly oryginalnie opublikowane w “Hydrocephalus Network News” w roku 1995.

Autor: Dr. Roger Bayston
Honorowy consultant ASBAH do spraw wodoglowia.

Czesc druga – Efekty Wodoglowia

W pierwszym artykule z tej serii wytlumaczylem, ze wodoglowie spowodowane jest akumulacja plynu mozgowo-rdzeniowego w komorach mozgowych i wzrostem cisnienia w glowie.

Ten wzrost cisnienia ma dwa zrodla.  Jednym powodem jest zbierajacy sie plyn mozgowo-rdzeniowy.  Wiekszosc cisnienia jest jednak powodowana przez bicie serca, ktore pompuje krew do mozgu.  Wzrastajace cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego zakloca doplyw krwi do mozgu pozbawiajac go tlenu i glukozy, ktorych staly doplyw jest niezbedny, aby mozg mogl funkcjonowac prawidlowo.  Poczatkowo powoduje to zmeczenie, pobudliwosc i ospalosc; z czasem, gdy mozg przestaje dzialac, moze dojsc do utraty przytomnosci.

Gdy cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego obniza sie dzieki nakluciu komory mozgowej albo zalozeniu zastawki, doplyw krwi do mozgu natychmiast poprawia sie.  Niestety w wiekszosci wypadkow stan chorego mogl pogarszac sie stopniowo, zanim postawiona byla diagnoza o wodoglowiu.   W miedzyczasie zaklocenia w doplywie krwi do mozgu doprowadzaja do obumierania bardzo waskich naczyn krwionosnych w mozgu.    Ten proces jest w wiekszosci odwracalny pod warunkiem ze jest podjeta szybka i odpowiednia akcja.  Niestety na ogol poczatkowo nie ma wystarczajacych dowodow klinicznych, aby podejrzewac wodoglowie.    W nastepnym stadium nastepuje stopniowe urazenie komorek nerwowych w mozgu, ktore doprowadza do ich obumarcia, co jest juz  nieodwracalne.

Najbardziej uszkodzona czescia mozgu jest ta czesc,  ktora umozliwia myslenie i nauke oraz koordynacje ruchu.  U roznych osob efekt moze byc rozny w zaleznosci od stopnia schorzenia, wrodzonych umiejetnosci i osobowosci.   Osoby z wodoglowiem maja dosc czesto problemy z uczeniem sie, choc efekty wodoglowia moga byc bardzo rozne u roznych osob.

Wiele powiedziano i napisano o inteligencji, a szczegolnie o IQ (iloraz inteligencji) osob, ktore maja wodoglowie.  Prawde mowiac, problem jest duzo bardziej skomplikowany, a IQ daje nam mniej informacji niz wiele osob chcialoby wierzyc.   IQ sklada sie z wielu komponentow, ktore mozna podzielic na testy ze slownictwa i zachowawcze.  Osoby, ktore maja wodoglowie, na ogol zdobywaja lepsze wyniki w slownej czesci testu niz w zachowawczej.  Na tej podstawie ocenia sie, ktore nerwy w mozgu sa bardziej uszkodzone.   Oczywiscie, kiedy cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego podwyzsza sie, poniewaz nie jest leczone albo gdy zastawka jest zablokowana, wyniki IQ sa nizsze.  Na ogol osoby, ktore mialy wodoglowie od urodzenia maja nizsze IQ niz osoby, ktore nie maja wodoglowia, chociaz nalezy zaznaczyc ze istnieja szerokie roznice w kazdej grupie i niektore osoby z wodoglowiem maja bardzo wysokie IQ.

Wodoglowie moze spowodowac problemy w koordynacji ruchu reki. W zaleznosci od tego, jak osoba chora widzi, wystepuja rozne trudnosci w wykonaniu pewnych ruchow.    Stopien tej niesprawnosci moze byc rozny.   Problemy z koncentracja i analitycznym mysleniem moga utrudnic nauke. Wyrozumialosc i umiejetne podejscie jest konieczne w domu i w szkole.  Na przyklad, czesto jest konieczne uczenie prostych i codziennych obowiazkow jak wstawanie z lozka, mycie twarzy, ubieranie sie, chodzenie po schodach - jako osobne male przedsiewziecia, a nie jako ciag normalnych czynnosci; nalezy je powtarzac wiele razy i byc konsekwentnym.  Tego typu problemy nie oznaczaja “glupoty”, lecz sa spowodowane uszkodzonymi nerwami w mozgu, ktore to uszkodzenia nie pozwalaja szybko uczyc sie wykonywania serii skomplikowanych obowiazkow.  Wiele mozna zrobic, aby pomoc tej sytuacji.  Porada profesjonalna jest polecana.

Psychologiczny rozwoj u dzieci i doroslych z wodoglowiem jest na ogol normalny.  Czasem zmiany zwiazane z dorastaniem (rozwoj piersi, wlosow na ciele) zaczynaja sie wczesniej niz mozna byloby sie spodziewac, powodujac problemy psychologiczne o naturze seksualnej u osoby, ktorej umysl jest zbyt mlody i emocjonalnie niedojrzaly.    W tych sytuacjach profesjonalna porada jest tez zalecana.

Obserwuje sie i inne efekty wodoglowia, ktore sa trudne do wytlumaczenia.  Na przyklad  niektorzy ludzie sa bardzo wrazliwi na halas i rozne codzienne dzwieki, jak praca odkurzacza czy pralki.

Jeden z efektow podwyzszonego cisnienia plynu mozgowo-rdzeniowego moze byc zauwazony w oczach.  Dlatego lekarze czesto sprawdzaja obecnosc tarczy zastoinowej nerwu wzrokowego.   Jest ona spowodowana cisnieniem krwi na tylna czesc oka.   Trzeba zdawac sobie sprawe, ze tarcza nie zawsze sie objawia mimo wysokiego cisnienia.   Jezeli podwyzszone cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego trwa dlugo, moze doprowadzic do stalego zniszczenia nerwu wzrokowego i spowodowac utrate wzroku.  Na szczescie obecnie to nie zdarza sie czesto.   U dzieci niekiedy wystepuja jeszcze inne objawy podwyzszonego cisnienia plynu mozgowo-rdzeniowego.  Objawia sie to “zachodzacym okiem” (sunset eye sign) podczas ktorego oczy dziecka sa skierowane do dolu.  Jest to spowodowane naciskiem przez plyn mozgowo-rdzeniowy na nerwy, ktore kontroluja ruch oczu.

Nie leczone podwyzszone cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego moze spowodowac inne powazne problemy nie zwiazane z doplywem krwi do mozgu.  Wiele podstawowych funkcji zyciowych, jak bicie serca, oddychanie itp. jest kontrolowanych z pnia mozgu, ktory laczy rdzen kregowy z mozgiem.  Wysokie cisnienie plynu mozgowo-rdzeniowego moze spowodowac tak duzy nacisk na pien mozgowy, ze zatrzymuja prace serca czy pluc.  Co prawda takie wypadki nie sa czesto spotykane, poniewaz wodoglowie jest zazwyczaj wczesniej rozpoznane.  Podobny problem moze wystapic u osob ktore maja rozszczep kregoslupa i ich mozdzek, ktory jest czescia mozgu umieszczona z tylu glowy, jest uciskany.  Moze nawet dojsc do problemow z oddychaniem, mowa i przelykaniem.

Dowiadywanie sie o roznych efektach wodoglowia, tak jak opisane w tym artykule, moze byc bardzo alarmujace.   Nalezy pamietac,  ze niektore osoby z wodoglowiem moga miec malo problemow i moze nigdy nie zaznaja z tego powodu zadnych powaznych cierpien.   Wiele efektow opisanych przeze mnie w tym artykule wystepuje tylko wowczas, gdy wodoglowie nie jest leczone albo gdy leczenie zawiedzie.   Natomiast gdy pomyslna kuracja jest szybko rozpoczeta, efekty wodoglowia moga byc zmniejszone albo zupelnie zniwelowane.  Niestety drobne problemy z nauka i rozumowaniem pozostaja i moga miec wplyw na rozwoj i edukacje dziecka.

Masz uwagi i komentarze?
Napisz do:  Kaliny